Historia IFA 1911-2011


Zmarła Jadwiga Ćwiąkała-Piątkowska

W dniu 23.08.2015 zmarła Jadwiga Ćwiąkała-Piątkowska, długoletni pracownik Instytutu Filologii Angielskiej UJ, wybitny dydaktyk i tłumacz, przyjaciel i mentor wielu pokoleń studentów, głęboko zaangażowana w życie uniwersyteckie i społeczne, Człowiek olbrzymiej wiedzy, niespożytej energii i życzliwości, która na zawsze pozostanie w sercach i pamięci swoich Przyjaciół, Koleżanek, Kolegów i absolwentów Instytutu.

Urodziła się 10.IX.1939 roku i po ukończeniu  Szkoły im. Królowej Jadwigi w Kielcach, prowadzonej przez Siostry Nazaretanki podjęła i ukończyła studia na filologii polskiej, a następnie na filologii angielskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1968 roku rozpoczęła pracę w Instytucie Języków obcych UJ jako lektor, a rok później w Instytucie Filologii Angielskiej, gdzie pracowała do 2004 roku.

Jej zainteresowania – historia i kultura Wielkiej Brytanii, historia sztuki i przekład – znalazły odbicie w kursach akademickich, które prowadziła i które cieszyły się niezwykłą popularnością. Otoczona ogromnym szacunkiem studentów i wykładowców, potrafiła nie tylko wyjątkowo plastycznie przybliżyć świat realiów anglosaskich, ale i zachęcić do głębszego poznania jego wyjątkowych wartości, co w czasach realnego socjalizmu nie było sprawą oczywistą i łatwą. Sama znała go dogłębnie, między innymi dzięki dwuletniemu (1967-1969) pobytowi na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie zdobyła tytuł B.Litt. To także w tamtych czasach było czymś niezwykłym. O Jej głębokim i często absolutnie bezinteresownym zaangażowaniu w dydaktykę  świadczyć też może fakt, że gdy w 1981 roku, na kanwie zmian politycznych i społecznych w Polsce, studenci IFA wywalczyli sobie możliwość przedłużenia czteroletniego programu studiów o dodatkowy, dziewiąty semestr, prowadziła na nim zajęcia nieodpłatnie, gdyż nie było administracyjnej  możliwości zapewnienia wynagrodzenia wszystkim wykładowcom.

Jej wykształcenie, a także znajomość realiów anglosaskich, zaowocowały dość niezwykle w 1965 roku, gdy została asystentką Macieja Słomczyńskiego, pisarza i wybitnego tłumacza literatury angielskiej. Przez wiele lat prowadziła prace redakcyjne związane z jego przekładami dzieł Szekspira,  Swifta, Joyce'a czy Faulknera, a także współuczestniczyła w budowaniu obrazu świata anglosaskiego w powieściach kryminalnych, które Słomczyński pisał pod pseudonimem Joe Alex. Praca ta, a także namowy samego Słomczyńskiego, skłoniły Ją do rozpoczęcia własnej twórczości przekładowej.

Wśród znaczących tłumaczeń z języka angielskiego, zresztą wielu kilkakrotnie wznawianych, wymienić można książki  Mervyna Peake'a (Gormenghast, Tytus Groan, Tytus sam), George'a Orwella (Wiwat aspidistra!), Richarda Louriego (Autobiografia Stalina), Rogera Shermana Loomisa (Graal. Od celtyckiego mitu do chrześcijańskiego symbolu), Johna Pinseta (Mitologia grecka) czy Michaela Kandela (Lem jako oświecony). Pozycją, do której przykładała największą wagę, była rewolucyjna praca Iana Wilsona „Całun turyński" (polski przekład 1984).  Wzięła też udział we wspólnym projekcie tłumaczeniowym, jakim był przekład dzieła George'a Weigla Świadek nadziei. Biografia Papieża Jana Pawła II. Z języka polskiego na angielski tłumaczyła natomiast wiele wydawnictw albumowych i prac naukowych, a także tłumaczyła na żywo spotkania z pisarzami i poetami języka angielskiego, na przykład z Allenem Ginsbergiem czy Tony Harrisonem.  

Praktyczne doświadczenia związane z przekładem literackim, naukowym i popularno-naukowym wykorzystywała w pracy dydaktycznej – jej zajęcia kursowe z przekładu były kopalnią wiedzy przekłado- i realioznawczej, warsztatem praktycznych umiejętności i źródłem  inspiracji dla wielu pokoleń studentów.

Zawsze cierpliwa, serdeczna i z sympatią śledząca naukowe poczynania studentów i młodych pracowników nauki, autentycznie zainteresowana ich problemami, karierą zawodową i osiągnięciami, walcząca o ich prawa, była dla wielu symbolem najlepszych tradycji akademickich, świata wartości i ludzkiej solidarności.  

Jej odejście pozostawia głęboki żal i smutek, także dlatego, że oznacza zamknięcie pewnego, bardzo ważnego, rozdziału w historii krakowskiej anglistyki.

Pogrzeb Jadwigi Ćwiąkały-Piątkowskiej odbył się 29.08.2015 roku na Cmentarzu Starym w Kielcach.

Data opublikowania: 29.08.2015
Osoba publikująca: Piotr Pieńkowski

English Studies at the Jagiellonian University after World War II

W 51. numerze (Autumn 2013) anglojęzycznego biuletynu UJ Newsletter, ukazał się wspomnieniowy artykuł "English Studies at the Jagiellonian University after World War II" autorstwa prof. dr hab. Krystyny Stamirowskiej.

Krótki fragment tego artykułu: "Although the last 50 years face numerous changes, they were gradual and, as a rule, related to the political transformations. This field of studies (English literature and language) was a trouble spot because Great Britain and the Unites States of America were seen as countries that could instil their hostile ideology and undermine the official ideology imposed on Poland. It is worth recalling that for several years after the opening of the Department of English, its students were obliged to attend a course of advanced Russian. The periods of ‘liberalization,' i.e. the late 1950s and the times of Solidarity, were interwoven with the periods of harsh restrictions – after 1968 and during the martial law."

Jubileusz prof. dr hab. Anny Nieżegorodcew

20 czerwca 2013 roku w pięknych salach Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego odbyła się uroczysta sesja dla uczczenia jubileuszu prof. dr hab. Anny Niżegorodcew, znanej w Polsce i na świecie badaczki z zakresu językoznawstwa stosowanego. Zarówno poprzez swoje badania, jak i pracę dydaktyczną, pani Profesor Niżegorodcew przyczyniła się do rozwoju i popularyzacji w Polsce językoznawstwa stosowanego, szczególnie w jego wymiarze pedagogicznym, związanym z nauczaniem języka obcego i rozwijaniem sprawności komunikacyjnych w języku drugim. Oprócz ważkich osiągnięć naukowych, pani Profesor Niżegorodcew ma na swym koncie również ważne osiągnięcia organizacyjne: w latach 90-tych bardzo aktywnie włączyła się w tworzenie nowego systemu kształcenia nauczycieli języków obcych w Polsce. Utworzyła Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych UJ i kierowała nim w pierwszych latach jego istnienia. Brała też udział we wszystkich istotnych wydarzeniach związanych z tworzeniem się sieci Nauczycielskich Kolegiów Języków Obcych w Polsce południowo-wschodniej. Jej pionierska praca w tym zakresie polegała nie tylko na współtworzeniu programów nauczania i koordynowaniu kształcenia w sieci kolegiów, ale przede wszystkim na wprowadzeniu w życie nowoczesnego modelu kształcenia nauczycieli języków obcych tam, gdzie zdobycie wyższego wykształcenia i związanego z nim zawodu nie było wcześniej możliwe.

W czasie sesji jubileuszowej, w której wzięli udział wybitni specjaliści z dziedziny językoznawstwa stosowanego z instytutów anglistyki z całej Polski oraz przyjaciele, koleżanki, koledzy i dawni uczniowie Pani Profesor, prof. dr hab. Weronika Wilczyńska przedstawiła najważniejsze kierunki badań i trendy w nauczaniu języków obcych na przestrzeni ostatnich 40 lat, kreśląc w ten sposób tło dla dokonań i osiągnięć Jubilatki.

Podczas uroczystości miało też miejsce wręczenie tomu pamiątkowego pt. Exploring the Microcosm and Macrocosm of Language Teaching and Learning. A Festschrift on the Occasion of 70th Birthday of Professor Anna Niżegorodcew.

Mamy nadzieję, że pani Profesor Anna Niżegorodcew nadal będzie służyć radą i pomocą pracownikom i studentom IFA UJ.

At multos annos, Ania!

Jubileusz pracy prof. dr hab.Marty Gibińskiej i prof.UJ dr hab.Teresy Beli

W dniu 15 XI 2012 w Stuba Communis w Collegium Maius odbył się jubileusz pracy naukowej prof. dr hab. Marty Gibińskiej i prof. UJ dr hab. Teresy Beli.

W uroczystości wzięły udział Władze Dziekańskie Wydziału Filologicznego, współpracownicy, przyjaciele i uczniowie Pań Profesor z kraju i zagranicy.

W czasie uroczystości Jubilatkom wręczono tomy okolicznościowe Eyes to Wonder, Tongue to Praise: Volume in Honour of Professor Marta Gibińska oraz Poetry and its Language: Papers in Honour of Teresa Bela. Uroczystość uświetniły występ kwartetu wokalnego oraz skecz Koła Naukowego Anglistów.

Historia

Instytut Filologii Angielskiej to najstarsza placówka anglistyczna w Polsce. Już przed ponad stu laty, w 1883 roku, na Uniwersytecie Jagiellońskim przeprowadzano pierwsze, regularne kursy języka angielskiego. Nie udało się natomiast wprowadzić wtedy systematycznych wykładów z literatury i językoznawstwa. Więcej informacji na temat poczatków i historii Instytutu znaleźć można w pamiątkowej publikacji wydanej w 2011 roku z okazji obchodów stulecia założenia filologii angielskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. 

Pierwszym stałym profesorem filologii angielskiej i jednocześnie najwybitniejszym uczonym polskim w tej dziedzinie był Roman Dyboski (1883-1945) pracujący na Uniwersytecie Jagiellońskim od 1911 roku. Do znanych lektorów języka angielskiego należeli Michał S. Drzewicki i Jan Stanisławski, autor podręczników, gramatyki i najbardziej znanego słownika polsko-angielskiego i angielsko-polskiego.

W roku 1951 decyzją Ministerstwa Oświaty wstrzymano zapisy na anglistykę. Ponownie studia otwarto w wyniku przemian październikowych w 1957 roku. Po przemianowaniu Katedry Filologii Angielskiej w roku 1970 powstał Instytut.

Do rozwoju anglistyki przyczynił się znaczącoprof. Przemysław Mroczkowski (1915-2002), utalentowany filolog angielski i romański, który kierował katedrą przez siedemnaście lat od roku 1964. Do wybitnych dzieł profesora należą liczne tłumaczenia, komentarze krytyczne do dzieł średniowiecznej literatury angielskiej oraz kilkakrotnie wznawiana Historia literatury angielskiej. W maju 1998 roku odbyło się po półwieczu uroczyste odnowienie doktoratuuczonego (zdjęcie po prawej).

Na temat śp. prof. Przemysława Mroczkowskiego zobacz także: